Матричные уравнения

Содержание

  1. 1.Матричные уравнения
    1. 1.1.Пример 1
    2. 1.2.Пример 2
  2. 2.Простейшие матричные уравнения
    1. 2.1.Пример 1
    2. 2.2.Пример 2
    3. 2.3.Пример 3
    4. 2.4.Пример 4

Если вы перешли к изучению данной темы, то уже знаете, что такое матрица и определитель матрицы, умеете находить определители второго, третьего и высших порядков, а также обратные матрицы. Если какая-то из этих тем вам незнакома, то следует изучить сначала ее.

Приступим к рассмотрению понятия матричного уравнения.

Матричные уравнения

Матричные уравнения устроены практически также как и числовые, только вместо чисел в них содержатся числовые матрицы. Как правило, типовое матричное уравнение состоит из нескольких матриц и некоторой неизвестной матрицы XX, которую и требуется найти.

Рассмотрим примеры наиболее простых матричных уравнений и их решения.

Пример 1

Решить матричное уравнение

(1234)+x=(1101)\begin{pmatrix}1&2\\3&4\end{pmatrix}+x=\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}.

Перенесем матрицу из левой части в правую:

x=(1101)−(1234)x=\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}-\begin{pmatrix}1&2\\3&4\end{pmatrix}.

Найдем разность матриц в правой части уравнения:

x=(1−11−20−31−4)x=\begin{pmatrix}1-1&1-2\\0-3&1-4\end{pmatrix}.

Значит, x=(0−1−3−3)x=\begin{pmatrix}0&-1\\-3&-3\end{pmatrix}.

Можно провести проверку:

(1234)+(0−1−3−3)=(1+02−13−34−3)=(1101)\begin{pmatrix}1&2\\3&4\end{pmatrix}+\begin{pmatrix}0&-1\\-3&-3\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}1+0&2-1\\3-3&4-3\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix},

(1101)=(1101)\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix}.

Пример 2

Решить матричное уравнение (58−469−5)−12x=(341212)\begin{pmatrix}5&8&-4\\6&9&-5\end{pmatrix}-\frac{1}{2}x=\begin{pmatrix}3&4&1\\2&1&2\end{pmatrix}.

Перенесем матрицу из левой части в правую:

−12x=(341212)−(58−469−5)-\frac{1}{2}x=\begin{pmatrix}3&4&1\\2&1&2\end{pmatrix}-\begin{pmatrix}5&8&-4\\6&9&-5\end{pmatrix}.

Найдем разность матриц в правой части уравнения:

−12x=(3−54−81−(−4)2−61−92−(−5))-\frac{1}{2}x=\begin{pmatrix}3-5&4-8&1-(-4)\\2-6&1-9&2-(-5)\end{pmatrix},

−12x=(−2−45−4−87)-\frac{1}{2}x=\begin{pmatrix}-2&-4&5\\-4&-8&7\end{pmatrix}.

Умножим обе части уравнения на -2:

x=−2(−2−45−4−87)x=-2\begin{pmatrix}-2&-4&5\\-4&-8&7\end{pmatrix},

x=(48−10816−14)x=\begin{pmatrix}4&8&-10\\8&16&-14\end{pmatrix}.

Можно провести проверку:

(58−469−5)−12(48−10816−14)=(58−469−5)−(24−548−7)=(341212)\begin{pmatrix}5&8&-4\\6&9&-5\end{pmatrix}-\frac{1}{2}\begin{pmatrix}4&8&-10\\8&16&-14\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}5&8&-4\\6&9&-5\end{pmatrix}-\begin{pmatrix}2&4&-5\\4&8&-7\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}3&4&1\\2&1&2\end{pmatrix},

(341212)=(341212)\begin{pmatrix}3&4&1\\2&1&2\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}3&4&1\\2&1&2\end{pmatrix}.

Такие уравнения элементарны, поэтому они довольно редко встречаются на практике.

Простейшие матричные уравнения

Обычно решение матричных уравнений сводится к одному из двух видов:

  1. A⋅X=BA\cdot X=B;
  2. X⋅A=BX\cdot A=B.

Рассмотрим, как решается каждое из этих уравнений.

Уравнение вида A⋅X=BA\cdot X=B Уравнение вида X⋅A=BX\cdot A=B
Для того чтобы разрешить данное уравнение относительно XX умножим обе его части на A−1A^{-1} слева: A−1⋅A⋅X=A−1⋅BA^{-1}\cdot A\cdot X=A^{-1}\cdot B.

Так как A−1⋅A=EA^{-1}\cdot A=E, то E⋅X=A−1⋅BE\cdot X=A^{-1}\cdot B, EE — единичная матрица.

Так как E⋅X=XE\cdot X=X, то X=A−1⋅BX=A^{-1}\cdot B.
Для того чтобы разрешить данное уравнение относительно XX умножим обе его части на A−1A^{-1} справа: X⋅A⋅A−1=B⋅A−1X\cdot A\cdot A^{-1}=B\cdot A^{-1}.

Так как A⋅A−1=EA\cdot A^{-1}=E, то X⋅E=B⋅A−1X\cdot E=B\cdot A^{-1}, EE — единичная матрица.

Так как X⋅E=XX\cdot E=X, то X=B⋅A−1X=B\cdot A^{-1}.

Рассмотрим примеры решения простейших матричных уравнений вида A⋅X=BA\cdot X=B.

Пример 1

Решить матричное уравнение (3728)⋅X=(4862)\begin{pmatrix}3&7\\2&8\end{pmatrix}\cdot X=\begin{pmatrix}4&8\\6&2\end{pmatrix}. Выполнить проверку.

Уравнение имеет вид A⋅X=BA\cdot X=B, где A=(3728)A=\begin{pmatrix}3&7\\2&8\end{pmatrix}, B=(4862)B=\begin{pmatrix}4&8\\6&2\end{pmatrix}.

Умножим обе части уравнения на A−1A^{-1} слева:

A−1⋅A⋅X=A−1⋅BA^{-1}\cdot A\cdot X=A^{-1}\cdot B,

E⋅X=A−1⋅BE\cdot X=A^{-1}\cdot B, EE — единичная матрица,

X=A−1⋅BX=A^{-1}\cdot B.

Найдем матрицу A−1A^{-1}.

∣3728∣=3⋅8−2⋅7=24−14=10≠0\begin{vmatrix}3&7\\2&8\end{vmatrix}=3\cdot8-2\cdot7=24-14=10\neq 0, значит для матрицы AA существует обратная матрица. Найдем ее методом элементарных преобразований.

Составим расширенную матрицу:

(3728∣1001)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}3&7\\2&8\end{matrix}\right|\begin{matrix}1&0\\0&1\end{matrix}\end{pmatrix}.

Вычтем из строки №1 строку №2:

(3728∣1001)∼(1−128∣1−101)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}3&7\\2&8\end{matrix}\right|\begin{matrix}1&0\\0&1\end{matrix}\end{pmatrix}\sim \begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&-1\\2&8\end{matrix}\right|\begin{matrix}1&-1\\0&1\end{matrix}\end{pmatrix}.

Прибавим к строке №2 строку №1, умноженную на -2:

(1−128∣1−101)∼(1−1010∣1−1−23)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&-1\\2&8\end{matrix}\right|\begin{matrix}1&-1\\0&1\end{matrix}\end{pmatrix}\sim \begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&-1\\0&10\end{matrix}\right|\begin{matrix}1&-1\\-2&3\end{matrix}\end{pmatrix}.

Умножим строку №1 на 10:

(1−1010∣1−1−23)∼(10−10010∣10−10−23)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&-1\\0&10\end{matrix}\right|\begin{matrix}1&-1\\-2&3\end{matrix}\end{pmatrix}\sim \begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}10&-10\\0&10\end{matrix}\right|\begin{matrix}10&-10\\-2&3\end{matrix}\end{pmatrix}.

Прибавим к строке №1 строку №2, умноженную на 1:

(10−10010∣10−10−23)∼(100010∣8−7−23)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}10&-10\\0&10\end{matrix}\right|\begin{matrix}10&-10\\-2&3\end{matrix}\end{pmatrix}\sim \begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}10&0\\0&10\end{matrix}\right|\begin{matrix}8&-7\\-2&3\end{matrix}\end{pmatrix}.

Умножим строку №1 и №2 на 110\frac{1}{10}:

(100010∣8−7−23)∼(1001∣810−710−210310)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}10&0\\0&10\end{matrix}\right|\begin{matrix}8&-7\\-2&3\end{matrix}\end{pmatrix}\sim \begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&0\\0&1\end{matrix}\right|\begin{matrix}\frac{8}{10}&-\frac{7}{10}\\-\frac{2}{10}&\frac{3}{10}\end{matrix}\end{pmatrix}.

Значит, A−1=(810−710−210310)=110(8−7−23)A^{-1}=\begin{pmatrix}\frac{8}{10}&-\frac{7}{10}\\-\frac{2}{10}&\frac{3}{10}\end{pmatrix}=\frac{1}{10}\begin{pmatrix}8&-7\\-2&3\end{pmatrix}.

A−1⋅B=110(8−7−23)⋅(4862)=110(−105010−10)=(−151−1)=XA^{-1}\cdot B=\frac{1}{10}\begin{pmatrix}8&-7\\-2&3\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}4&8\\6&2\end{pmatrix}=\frac{1}{10}\begin{pmatrix}-10&50\\10&-10\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}-1&5\\1&-1\end{pmatrix}=X.

Проверка:

(3728)⋅(−151−1)=(4862)\begin{pmatrix}3&7\\2&8\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}-1&5\\1&-1\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}4&8\\6&2\end{pmatrix}. — Верно.

Ответ: X=(−151−1)X=\begin{pmatrix}-1&5\\1&-1\end{pmatrix}.

Пример 2

Решить матричное уравнение (0230)⋅X=(243−6)\begin{pmatrix}0&2\\3&0\end{pmatrix}\cdot X=\begin{pmatrix}2&4\\3&-6\end{pmatrix}. Выполнить проверку.

Уравнение имеет вид A⋅X=BA\cdot X=B, где A=(0230)A=\begin{pmatrix}0&2\\3&0\end{pmatrix}, B=(243−6)B=\begin{pmatrix}2&4\\3&-6\end{pmatrix}.

Умножим обе части уравнения на A−1A^{-1} слева:

A−1⋅A⋅X=A−1⋅BA^{-1}\cdot A\cdot X=A^{-1}\cdot B,

E⋅X=A−1⋅BE\cdot X=A^{-1}\cdot B, EE — единичная матрица,

X=A−1⋅BX=A^{-1}\cdot B.

Найдем матрицу A−1A^{-1}.

∣0230∣=0⋅0−3⋅2=0−6=−6≠0\begin{vmatrix}0&2\\3&0\end{vmatrix}=0\cdot0-3\cdot2=0-6=-6\neq 0, значит для матрицы AA существует обратная матрица. Найдем ее методом элементарных преобразований.

Составим расширенную матрицу:

(0230∣1001)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}0&2\\3&0\end{matrix}\right|\begin{matrix}1&0\\0&1\end{matrix}\end{pmatrix}.

Поменяем местами строки №1 и №2:

(0230∣1001)∼(3002∣0110)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}0&2\\3&0\end{matrix}\right|\begin{matrix}1&0\\0&1\end{matrix}\end{pmatrix}\sim \begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}3&0\\0&2\end{matrix}\right|\begin{matrix}0&1\\1&0\end{matrix}\end{pmatrix}.

Умножим строку №1 на 13\frac{1}{3}, а строку №2 на 12\frac{1}{2}:

(3002∣0110)∼(1001∣013120)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}3&0\\0&2\end{matrix}\right|\begin{matrix}0&1\\1&0\end{matrix}\end{pmatrix}\sim \begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&0\\0&1\end{matrix}\right|\begin{matrix}0&\frac{1}{3}\\\frac{1}{2}&0\end{matrix}\end{pmatrix}.

Значит, A−1=(013120)=16(0230)A^{-1}=\begin{pmatrix}0&\frac{1}{3}\\\frac{1}{2}&0\end{pmatrix}=\frac{1}{6}\begin{pmatrix}0&2\\3&0\end{pmatrix}.

A−1⋅B=16(0230)⋅(243−6)=16(6−12612)=(1−212)=XA^{-1}\cdot B=\frac{1}{6}\begin{pmatrix}0&2\\3&0\end{pmatrix}\cdot \begin{pmatrix}2&4\\3&-6\end{pmatrix}=\frac{1}{6}\begin{pmatrix}6&-12\\6&12\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}1&-2\\1&2\end{pmatrix}=X.

Проверка:

(0230)⋅(1−212)=(243−6)\begin{pmatrix}0&2\\3&0\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&-2\\1&2\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}2&4\\3&-6\end{pmatrix}. — Верно.

Ответ: X=(1−212)X=\begin{pmatrix}1&-2\\1&2\end{pmatrix}.

Рассмотрим примеры решения простейших матричных уравнений вида X⋅A=BX\cdot A=B.

Пример 3

Решить матричное уравнение

X⋅(9711)=(201812)X\cdot\begin{pmatrix}9&7\\1&1\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}2&0\\18&12\end{pmatrix}. Выполнить проверку.

Уравнение имеет вид X⋅A=BX\cdot A=B, где A=(9711)A=\begin{pmatrix}9&7\\1&1\end{pmatrix}, B=(201812)B=\begin{pmatrix}2&0\\18&12\end{pmatrix}.

Умножим обе части уравнения на A−1A^{-1} справа:

X⋅A⋅A−1=B⋅A−1X\cdot A\cdot A^{-1}=B\cdot A^{-1},

X⋅E=B⋅A−1X\cdot E=B\cdot A^{-1}, EE — единичная матрица,

X=B⋅A−1X=B\cdot A^{-1}.

Найдем матрицу A−1A^{-1}.

∣9711∣=9⋅1−1⋅7=9−7=2≠0\begin{vmatrix}9&7\\1&1\end{vmatrix}=9\cdot1-1\cdot7=9-7=2\neq 0, значит для матрицы AA существует обратная матрица. Найдем ее методом элементарных преобразований.

Составим расширенную матрицу:

(9711∣1001)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}9&7\\1&1\end{matrix}\right|\begin{matrix}1&0\\0&1\end{matrix}\end{pmatrix}.

Поменяем строки №1 и №2 местами:

(9711∣1001)∼(1197∣0110)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}9&7\\1&1\end{matrix}\right|\begin{matrix}1&0\\0&1\end{matrix}\end{pmatrix}\sim \begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&1\\9&7\end{matrix}\right|\begin{matrix}0&1\\1&0\end{matrix}\end{pmatrix}.

Прибавим к строке №2 строку №1, умноженную на -9:

(1197∣0110)∼(110−2∣011−9)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&1\\9&7\end{matrix}\right|\begin{matrix}0&1\\1&0\end{matrix}\end{pmatrix}\sim \begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&1\\0&-2\end{matrix}\right|\begin{matrix}0&1\\1&-9\end{matrix}\end{pmatrix}.

Умножим строку №2 на −12-\frac{1}{2}:

(110−2∣011−9)∼(1101∣01−1292)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&1\\0&-2\end{matrix}\right|\begin{matrix}0&1\\1&-9\end{matrix}\end{pmatrix}\sim \begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&1\\0&1\end{matrix}\right|\begin{matrix}0&1\\-\frac{1}{2}&\frac{9}{2}\end{matrix}\end{pmatrix}.

Прибавим к строке №1 строку №2, умноженную на -1:

(1101∣01−1292)∼(1001∣12−72−1292)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&1\\0&1\end{matrix}\right|\begin{matrix}0&1\\-\frac{1}{2}&\frac{9}{2}\end{matrix}\end{pmatrix}\sim \begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&0\\0&1\end{matrix}\right|\begin{matrix}\frac{1}{2}&-\frac{7}{2}\\-\frac{1}{2}&\frac{9}{2}\end{matrix}\end{pmatrix}.

Значит, A−1=(12−72−1292)=12(1−7−19)A^{-1}=\begin{pmatrix}\frac{1}{2}&-\frac{7}{2}\\-\frac{1}{2}&\frac{9}{2}\end{pmatrix}=\frac{1}{2}\begin{pmatrix}1&-7\\-1&9\end{pmatrix}.

B⋅A−1=(201812)⋅12⋅(1−7−19)=12(201812)⋅(1−7−19)=12(2−146−18)=(1−73−9)=XB\cdot A^{-1}=\begin{pmatrix}2&0\\18&12\end{pmatrix}\cdot \frac{1}{2}\cdot \begin{pmatrix}1&-7\\-1&9\end{pmatrix}=\frac{1}{2}\begin{pmatrix}2&0\\18&12\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&-7\\-1&9\end{pmatrix}=\frac{1}{2}\begin{pmatrix}2&-14\\6&-18\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}1&-7\\3&-9\end{pmatrix}=X.

Проверка: (1−73−9)⋅(9711)=(201812).\begin{pmatrix}1&-7\\3&-9\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}9&7\\1&1\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}2&0\\18&12\end{pmatrix}. — Верно.

Ответ: X=(1−73−9)X=\begin{pmatrix}1&-7\\3&-9\end{pmatrix}.

Пример 4

Решить матричное уравнение X⋅(1325)=(4−132)X\cdot\begin{pmatrix}1&3\\2&5\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}4&-1\\3&2\end{pmatrix}. Выполнить проверку.

Уравнение имеет вид X⋅A=BX\cdot A=B, где A=(1325)A=\begin{pmatrix}1&3\\2&5\end{pmatrix}, B=(4−132)B=\begin{pmatrix}4&-1\\3&2\end{pmatrix}.

Умножим обе части уравнения на A−1A^{-1} справа:

X⋅A⋅A−1=B⋅A−1X\cdot A\cdot A^{-1}=B\cdot A^{-1},

X⋅E=B⋅A−1X\cdot E=B\cdot A^{-1}, EE — единичная матрица,

X=B⋅A−1X=B\cdot A^{-1}.

Найдем матрицу A−1A^{-1}.

∣1325∣=1⋅5−2⋅3=5−6=−1≠0\begin{vmatrix}1&3\\2&5\end{vmatrix}=1\cdot5-2\cdot3=5-6=-1\neq 0, значит для матрицы AA существует обратная матрица. Найдем ее методом элементарных преобразований.

Составим расширенную матрицу:

(1325∣1001)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&3\\2&5\end{matrix}\right|\begin{matrix}1&0\\0&1\end{matrix}\end{pmatrix}.

Прибавим к строке №2 строку №1, умноженную на -2:

(1325∣1001)∼(130−1∣10−21)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&3\\2&5\end{matrix}\right|\begin{matrix}1&0\\0&1\end{matrix}\end{pmatrix}\sim \begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&3\\0&-1\end{matrix}\right|\begin{matrix}1&0\\-2&1\end{matrix}\end{pmatrix}.

Прибавим к строке №1 строку №2, умноженную на 3:

(130−1∣10−21)∼(100−1∣−53−21)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&3\\0&-1\end{matrix}\right|\begin{matrix}1&0\\-2&1\end{matrix}\end{pmatrix}\sim \begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&0\\0&-1\end{matrix}\right|\begin{matrix}-5&3\\-2&1\end{matrix}\end{pmatrix}.

Умножим строку №2 на -1:

(100−1∣−53−21)∼(1001∣−532−1)\begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&0\\0&-1\end{matrix}\right|\begin{matrix}-5&3\\-2&1\end{matrix}\end{pmatrix}\sim \begin{pmatrix}\left.\begin{matrix}1&0\\0&1\end{matrix}\right|\begin{matrix}-5&3\\2&-1\end{matrix}\end{pmatrix}.

Значит, A−1=(−532−1)A^{-1}=\begin{pmatrix}-5&3\\2&-1\end{pmatrix}.

B⋅A−1=(4−132)⋅(−532−1)=(−2213−117)=XB\cdot A^{-1}=\begin{pmatrix}4&-1\\3&2\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}-5&3\\2&-1\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}-22&13\\-11&7\end{pmatrix}=X.

Проверка:

(−2213−117)⋅(1325)=(4−132)\begin{pmatrix}-22&13\\-11&7\end{pmatrix}\cdot\begin{pmatrix}1&3\\2&5\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}4&-1\\3&2\end{pmatrix}. — Верно.

Ответ: X=(−2213−117).X=\begin{pmatrix}-22&13\\-11&7\end{pmatrix}.

Существует третий вид матричных уравнений: A⋅X⋅B=CA\cdot X\cdot B=C, но в действительности он встречается редко.

Обе части уравнения умножим на A−1A^{-1} слева: A−1⋅A⋅X⋅B=A−1⋅CA^{-1}\cdot A\cdot X\cdot B=A^{-1}\cdot C.

Зная, что A−1⋅A=EA^{-1}\cdot A=E, получим: E⋅X⋅B=A−1⋅CE\cdot X\cdot B=A^{-1}\cdot C.

Поскольку E⋅X=XE\cdot X=X, то X⋅B=A−1⋅CX\cdot B=A^{-1}\cdot C.

Обе части уравнения умножим на B−1B^{-1} справа: X⋅B⋅B−1=A−1⋅C⋅B−1X\cdot B\cdot B^{-1}=A^{-1}\cdot C\cdot B^{-1}.

Зная, что B⋅B−1=EB\cdot B^{-1}=E, получим: X⋅E=A−1⋅C⋅B−1X\cdot E=A^{-1}\cdot C\cdot B^{-1}.

Поскольку X⋅E=XX\cdot E=X, то X=A−1⋅C⋅B−1X=A^{-1}\cdot C\cdot B^{-1}.

Комментарии

Нет комментариев
Не можешь разобраться в этой теме?
Обратись за помощью к экспертам
Гарантированные бесплатные доработки в течение 1 года
Быстрое выполнение от 2 часов
Проверка работы на плагиат
Прямой эфир